Wprowadzenie
Założenie nowej firmy wiąże się z koniecznością dopełnienia wielu formalności. Przedsiębiorcy koncentrują się zazwyczaj na rejestracji działalności, kwestiach podatkowych, zatrudnieniu pracowników czy uzyskaniu niezbędnych pozwoleń branżowych. Często jednak pomijane są obowiązki wynikające z przepisów prawa ochrony środowiska.
Tymczasem już na etapie planowania inwestycji lub rozpoczęcia działalności mogą powstać obowiązki związane z gospodarką odpadami, emisją zanieczyszczeń do powietrza, korzystaniem z wód, prowadzeniem ewidencji środowiskowej czy uzyskaniem odpowiednich decyzji administracyjnych.
Zakres tych obowiązków zależy od rodzaju prowadzonej działalności, wykorzystywanych instalacji oraz wpływu przedsiębiorstwa na środowisko. Ich niedopełnienie może skutkować kontrolami, karami administracyjnymi oraz koniecznością uzupełnienia brakującej dokumentacji.
1. Czy każda nowa firma ma obowiązki środowiskowe?
Tak, jednak ich zakres jest różny.
Nie każda działalność gospodarcza wymaga uzyskania pozwoleń środowiskowych, ale praktycznie każda firma korzysta ze środowiska w rozumieniu przepisów prawa.
Przykładowo przedsiębiorca może:
- wytwarzać odpady,
korzystać z energii i paliw, - emitować spaliny z kotłowni, pojazdów, wózków widłowych lub agregatów,
- odprowadzać ścieki,
wykorzystywać substancje chemiczne, - wprowadzać na rynek produkty lub opakowania.
Dlatego już przed rozpoczęciem działalności warto sprawdzić, jakie obowiązki będą dotyczyć konkretnego przedsiębiorstwa.
2. Czy konieczna jest decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach?
Jeżeli rozpoczęcie działalności wiąże się z realizacją inwestycji zaliczanej do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, przed uzyskaniem niektórych decyzji administracyjnych konieczne może być uzyskanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Obowiązek ten dotyczy m.in. wybranych:
- zakładów produkcyjnych,magazynów,
- instalacji przemysłowych,
- inwestycji infrastrukturalnych,
- przedsięwzięć związanych z gospodarką odpadami.
Brak wymaganej decyzji może uniemożliwić uzyskanie kolejnych decyzji niezbędnych do realizacji inwestycji.
3. Czy firma musi uzyskać pozwolenia środowiskowe?
W zależności od charakteru działalności przedsiębiorca może być zobowiązany do uzyskania m.in.:
- pozwolenia na wytwarzanie odpadów,
- pozwolenia na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza,
- pozwolenia wodnoprawnego,
- pozwolenia zintegrowanego,
- zgłoszenia instalacji.
Konieczność uzyskania decyzji zależy od rodzaju prowadzonej działalności, wielkości instalacji oraz obowiązujących przepisów.
4. Gospodarka odpadami
Już od pierwszego dnia prowadzenia działalności przedsiębiorca powinien prawidłowo gospodarować wytwarzanymi odpadami.
W praktyce może to oznaczać obowiązek:
- uzyskania wpisu do rejestru BDO,
- prowadzenia ewidencji odpadów,
- wystawiania Kart Przekazania Odpadów,
- prowadzenia Kart Ewidencji Odpadów,
- właściwego magazynowania odpadów,
- przekazywania odpadów wyłącznie uprawnionym odbiorcom.
Zakres obowiązków zależy od rodzaju i ilości wytwarzanych odpadów.
5. Emisja do powietrza
W wielu przedsiębiorstwach wykorzystywane są urządzenia powodujące emisję substancji do powietrza, takie jak:
- kotły grzewcze,
- agregaty prądotwórcze,
- lakiernie,
- spawalnie,
- suszarnie,
- instalacje technologiczne,
- pojazdy, wózki widłowe, itp.
W zależności od rodzaju instalacji przedsiębiorca może być zobowiązany do:
- uzyskania pozwolenia emisyjnego,
- dokonania zgłoszenia instalacji,
- prowadzenia pomiarów emisji,
- składania raportów do KOBiZE,
- ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska.
6. Korzystanie z wód
Jeżeli przedsiębiorstwo:
- pobiera wodę z własnej studni,
- odprowadza ścieki przemysłowe,
- odprowadza wody opadowe,
- wykonuje urządzenia wodne,
mogą powstać obowiązki wynikające z ustawy Prawo wodne.
W niektórych przypadkach konieczne będzie uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, prowadzenie pomiarów oraz rozliczanie opłat za usługi wodne.
7. Obowiązki sprawozdawcze
W zależności od prowadzonej działalności przedsiębiorca może być zobowiązany do składania okresowych sprawozdań, m.in.:
- sprawozdań w systemie BDO,
- raportów do KOBiZE,
- wykazów dotyczących korzystania ze środowiska,
- sprawozdań dotyczących opakowań, produktów lub odpadów.
Należy pamiętać, że terminy składania poszczególnych sprawozdań wynikają z przepisów prawa i ich niedotrzymanie może prowadzić do odpowiedzialności administracyjnej.
8. Jakie są najczęstsze błędy nowych przedsiębiorców?
Podczas rozpoczynania działalności najczęściej spotykane są:
- brak analizy obowiązków środowiskowych przed rozpoczęciem działalności,
- rozpoczęcie eksploatacji instalacji bez wymaganych decyzji,
- brak wpisu do rejestru BDO,
- nieprowadzenie ewidencji odpadów,
- niewłaściwe magazynowanie odpadów,
- pominięcie obowiązków sprawozdawczych,
- brak raportowania do KOBiZE,
- nieprzeanalizowanie obowiązków wynikających z Prawa wodnego.
W wielu przypadkach przedsiębiorcy dowiadują się o tych obowiązkach dopiero podczas kontroli lub przy ubieganiu się o kolejne decyzje administracyjne.
9. Dlaczego warto przeprowadzić analizę obowiązków środowiskowych przed rozpoczęciem działalności?
Przeprowadzenie analizy jeszcze przed uruchomieniem przedsiębiorstwa pozwala:
- ustalić, jakie decyzje administracyjne są wymagane,
- uniknąć opóźnień związanych z uzyskiwaniem pozwoleń,
- ograniczyć ryzyko kar administracyjnych,
- prawidłowo zorganizować gospodarkę odpadami,
- przygotować przedsiębiorstwo do obowiązków sprawozdawczych,
- zapewnić zgodność działalności z przepisami od pierwszego dnia funkcjonowania.
W praktyce właściwe przygotowanie dokumentacji środowiskowej na etapie planowania działalności jest znacznie prostsze i mniej kosztowne niż usuwanie nieprawidłowości wykrytych podczas kontroli.
Podsumowanie
Rozpoczęcie działalności gospodarczej to odpowiedni moment na przeprowadzenie kompleksowej analizy obowiązków środowiskowych. W zależności od rodzaju działalności przedsiębiorca może być zobowiązany do uzyskania odpowiednich decyzji administracyjnych, prowadzenia ewidencji odpadów, składania sprawozdań, raportowania emisji czy realizacji obowiązków wynikających z Prawa wodnego.
Wczesna identyfikacja tych obowiązków pozwala uniknąć kosztownych błędów, usprawnia organizację przedsiębiorstwa i ogranicza ryzyko odpowiedzialności administracyjnej. Regularna weryfikacja zgodności działalności z przepisami stanowi istotny element bezpiecznego prowadzenia biznesu.
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz.U. 2001 Nr 62 poz. 627 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz.U. 2017 poz. 1566 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21 z późn. zm.)
- Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2024 r. z późn. zm.)
